Wdrażanie Regionalnej Strategii Rozwoju Inteligentnych Specjalizacji Województwa Zachodniopomorskiego 2020+ będzie realizowane poprzez działania podejmowane zarówno przez samorząd województwa zachodniopomorskiego, jak i inne podmioty zaangażowane we wsparcie działalności badawczo-rozwojowo- innowacyjnej na terenie regionu. Należą do nich m.in. lokalne jednostki samorządu terytorialnego, przedsiębiorcy, przedstawiciele pracodawców, instytucje otoczenia biznesu, jednostki badawczo-rozwojowe, uczelnie, instytucje systemu edukacji, instytucje finansowe czy organizacje pozarządowe.

W systemie realizacji Strategii zostanie uwzględniona działalność wszystkich ww. podmiotów, tak aby stymulować ich aktywność w obszarze innowacji i zachęcać do podejmowania różnorodnych inicjatyw, zwłaszcza o charakterze oddolnym, zgodnych z celami i założeniami RIS3 WZ.

Skuteczność Strategii jest uwarunkowana nie tylko możliwościami osiągnięcia celów operacyjnych, ale także sprawnością systemu wdrażania, który powinien uwzględniać konieczność realizacji takich procesów jak:

  • wdrażanie, monitorowanie, ewaluacja oraz aktualizacja strategii,

  • koordynacja procesu przedsiębiorczego odkrywania,

  • upowszechnianie strategii oraz inteligentnych specjalizacji,

  • monitorowanie sytuacji społeczno-gospodarczej regionu i prowadzenie badań i analiz w tym obszarze,

w szczególności odnoszących się do poziomu innowacyjności województwa, miejsca zachodniopomorskich przedsiębiorstw w globalnych łańcuchach wartości, współpracy pomiędzy nauką a gospodarką oraz kształtowania i rozwoju inteligentnych specjalizacji regionu.

Sprawność ww. procesów jest ściśle związana z systemem instytucjonalnym wdrażania RIS3 WZ. W województwie zachodniopomorskim tworzą go:

  1. Zarząd Województwa Zachodniopomorskiego (ZWZ);

  2. Forum Innowacji Pomorza Zachodniego (Forum);

  3. Jednostka Monitorująca (JM).

Nadzorem oraz koordynacją wdrażania Regionalnej Strategii Rozwoju Inteligentnych Specjalizacji Województwa Zachodniopomorskiego 2020+ będzie zajmował się Zarząd Województwa Zachodniopomorskiego (ZWZ) wspierany przez komórki organizacyjne Urzędu Marszałkowskiego odpowiedzialne za rozwój innowacyjności. ZWZ podejmuje uchwały w sprawach dotyczących wdrażania, monitoringu, ewaluacji i aktualizacji RIS3 WZ oraz dokumentów z nią powiązanych. Określa system instytucjonalny wdrażania strategii i jego ewentualne modyfikacje związane z zaangażowaniem dodatkowych jednostek. Zarząd tworzy jednocześnie warunki sprzyjające osiągnięciu założeń RIS3 WZ oraz efektywności procesu przedsiębiorczego odkrywania.

Działania zaplanowane do realizacji w ramach wdrażania Regionalnej Strategii Rozwoju Inteligentnych Specjalizacji Województwa Zachodniopomorskiego 2020+ przez ZWZ obejmują m.in.:

  • koordynowanie procesu wyznaczania i zarządzania inteligentnymi specjalizacjami oraz procesu przedsiębiorczego odkrywania w województwie zachodniopomorskim,

  • podejmowanie działań na rzecz wzmocnienia powiązań gospodarki z sektorem nauki,

  • inicjowanie oraz wspieranie działań wzmacniających innowacyjność oraz kreatywność w regionie,

  • aktualizację, wdrażanie oraz operacjonalizację RIS3 WZ, uwzględniając w szczególności zadania w obszarze sprawozdawczości, monitoringu i promocji,

  • współpracę z podmiotami gospodarczymi, naukowymi, instytucjami otoczenia biznesu w ramach rozwoju innowacji i transferu wiedzy w regionie oraz promocji innowacyjności.

    Do realizacji zadań związanych z wdrażaniem i aktualizacją Strategii Zarząd powołuje zespoły operacyjne tworzone na bazie poszczególnych komórek organizacyjnych Urzędu Marszałkowskiego Województwa Zachodniopomorskiego. Powierzone im zadania mogą zostać wykonane samodzielnie przez te komórki albo przekazane w całości lub w części podmiotom zewnętrznym. Dobór podmiotów zewnętrznych będzie prowadzony w oparciu o kryteria merytoryczne, obejmujące m.in. posiadane doświadczenie, zasoby i

kompetencje niezbędne dla osiągnięcia założonych celów operacyjnych i oczekiwanych rezultatów. Angażowanie partnerów, zwłaszcza wywodzących się ze sfery B+R+I, pozwoli nie tylko na zwiększenie efektywności wdrażania Strategii, ale i zapewnienie szerokiego oraz aktywnego udziału różnorodnych środowisk społeczno-gospodarczych, wpływając pozytywnie na tworzenie i rozwój regionalnego systemu innowacji. Współpraca podmiotów publicznych i prywatnych przyczyni się do realizacji zasady partnerstwa, rozumianej jako zdolność do współdecydowania i dzielenia się odpowiedzialnością za realizację poszczególnych celów Strategii.

Rolę koordynatora prac w obszarze wdrażania i aktualizacji RIS3 WZ, realizowanych w ramach struktur Urzędu oraz przez jednostki zewnętrzne pełnić będzie powołany w ramach Wydziału Zarządzania Strategicznego Zespół ds. innowacji. Podejmowane przezeń działania będą zgodne z zasadami regionalnej polityki innowacji, kształtowanej przez władze samorządowe regionu.

Forum Innowacji Pomorza Zachodniego będzie pełniło rolę platformy współpracy dla poszukiwania pomysłów i rozwiązań, które na poziomie praktyki będą sprzyjały codziennym kontaktom biznesu ze światem nauki oraz promowały wśród przedsiębiorców innowacyjność i chęć korzystania z zasobów intelektualnych regionu. Dzięki zapewnieniu możliwości wymiany doświadczeń i prowadzenia dyskusji oraz stworzeniu warunków dla wypracowywania konsensusu wśród partnerów skupionych w Forum, jego działalność przyczyni się do zwiększenia efektywności wdrażania RIS3 WZ oraz poziomu jej upowszechnienia w społeczeństwie.

Celem działalności Forum będzie wspieranie samorządu regionalnego oraz organizacji i instytucji zajmujących się tworzeniem i wdrażaniem innowacji poprzez opiniowanie oraz rekomendowanie projektów i planów realizacji działań, dotyczących rozwoju innowacyjności w województwie zachodniopomorskim.

W systemie wdrażania Regionalnej Strategii Rozwoju Inteligentnych Specjalizacji Województwa Zachodniopomorskiego 2020+ Forum będzie pełniło rolę opiniotwórczą i doradczą dla Zarządu Województwa.

W obszarze kompetencji Forum znajdą się takie działania jak:

  • inicjowanie projektów/przedsięwzięć służących podnoszeniu innowacji i rozwojowi gospodarczemu województwa zachodniopomorskiego,

  • rekomendowanie propozycji wyznaczania kierunków działań oraz obszarów strategicznej interwencji w regionie,

  • formułowanie opinii i rekomendacji dla Zarządu Województwa w kontekście wdrażania i monitorowania RIS3 WZ,

  • propagowanie innowacyjności w regionie,

  • wspieranie działań mających na celu rozwój infrastruktury naukowej, innowacyjnej i technologicznej w województwie zachodniopomorskim, poprzez wyrażanie opinii odnośnie nowych przedsięwzięć infrastrukturalnych podejmowanych w tym zakresie w regionie,

  • ocena realizacji Regionalnej Strategii Rozwoju Inteligentnych Specjalizacji Województwa Zachodniopomorskiego 2020+,

  • rekomendowanie propozycji przeprowadzenia pogłębionych studiów i analiz wybranych obszarów, które w istotny sposób wpływają na gospodarczy rozwój regionu.

    Do prac w ramach Forum zostaną zaproszeni przedstawiciele podmiotów prowadzących działalność badawczo-rozwojowo-innowacyjną, ogrywających znaczącą rolę w kształtowaniu procesów innowacyjnych w województwie. Należą do nich w szczególności: szkoły wyższe, parki naukowo-technologiczne, centra innowacyjności i transferu technologii, przedsiębiorcy, instytucje otoczenia biznesu, inkubatory przedsiębiorczości, banki oraz inne instytucje finansowe, organizacje pozarządowe działające na rzecz rozwoju innowacyjności oraz samorządy lokalne wszystkich szczebli.

    Powyższe podmioty mogą także pełnić rolę operatorów działań zaplanowanych w ramach realizacji poszczególnych celów Strategii. W celu przygotowania rekomendacji, ocen i opinii oraz wykonywania pozostałych zadań, Forum z inicjatywy własnej lub na wniosek osób zainteresowanych, może powoływać zespoły robocze, w skład których mogą wchodzić zarówno jego uczestnicy, jak i eksperci zewnętrzni.

Przedmiotem prac tych zespołów mogą być kwestie związane z poszczególnymi inteligentnymi specjalizacjami. Będą one również istotnym elementem przyszłego procesu przedsiębiorczego odkrywania. Koordynację spotkań i prac Forum Innowacji Pomorza Zachodniego zapewnia Urząd Marszałkowski Województwa Zachodniopomorskiego.

Za przebieg procesu monitorowania RIS3 WZ odpowiadać będzie Jednostka Monitorująca. Będzie ona wyodrębnioną komórką, funkcjonującą w strukturach Urzędu Marszałkowskiego Województwa Zachodniopomorskiego, odpowiedzialną za przebieg procesu monitorowania. Jej zadania obejmują m.in. pozyskiwanie i przetwarzanie danych, raportowanie oraz ewaluację. Szczegółowy zakres zadań Jednostki Monitorującej został opisany w rozdziale poświęconym systemowi monitorowania Strategii.

Struktura instytucjonalna ma na celu zapewnienie warunków dla sprawnego wdrażania Strategii, jej monitoringu, ewaluacji i aktualizacji, niemniej katalog instytucji wdrażających należy traktować jako otwarty. Takie podejście pozwoli na stworzenie możliwości angażowania maksymalnie szerokiego grona interesariuszy w kształtowanie i realizację polityki innowacyjności na terenie regionu.

Skuteczność wdrażania Regionalnej Strategii Rozwoju Inteligentnych Specjalizacji Województwa Zachodniopomorskiego 2020+ jest uzależniona od możliwości finansowania działań, które pozwolą na osiągnięcie założonych w niej celów. Istniejący w regionie system finansowania pozwala na wykorzystanie różnorodnych instrumentów wsparcia, zarówno zwrotnych, jak i bezzwrotnych, wśród których najważniejsze to: dotacje, pożyczki, poręczenia, kredyty i wejścia kapitałowe.

Na uwagę zasługują także pojawiające się na rynku nowe formy finansowania, w tym inwestycje aniołów biznesu, czy crowdfunding. Pozwalają one rozwinąć zwłaszcza biznesy nowe, bardzo innowacyjne, a więc obarczone dużym ryzykiem, które osiągając sukces uzyskują często wysoką stopę zwrotu z inwestycji.

W zależności od formy finansowania o środki te mogą starać się zarówno przedsiębiorcy, jak i organizacje pozarządowe, jednostki samorządu terytorialnego, instytucje otoczenia biznesu, czy jednostki badawczo- rozwojowe.

Dostępne źródła finansowania innowacji można podzielić na publiczne i niepubliczne. Pierwsze z nich obejmują:

  • środki krajowe, w tym pochodzące z budżetu państwa, województwa i innych jednostek samorządu terytorialnego, a także innych jednostek sektora finansów publicznych. Do grupy tej należy zaliczyć także krajowe i regionalne fundusze celowe.

  • środki zagraniczne, w tym pochodzące z funduszy europejskich, instrumentów finansowych UE, czy międzynarodowych mechanizmów finansowych (np. norweskich, szwajcarskich itp.).

    Środki prywatne pochodzą przede wszystkim od inwestorów instytucjonalnych, w tym takich jak fundacje, fundusze venture capital czy banki. Nie bez znaczenia jednak jest coraz większa aktywność inwestorów indywidualnych poszukujących możliwości objęcia udziałów w spółkach o wysokim potencjale wzrostu.

    Istotnym elementem sytemu wdrażania RIS3 WZ będzie również Program Strategiczny Gospodarka, zawierający listę przedsięwzięć kluczowych dla osiągnięcia wyznaczonych celów rozwojowych. Jest wyborem konkretnych inwestycji, zadań lub podzadań realizowanych przez samorząd województwa. Odnosi się również do najważniejszych celów rozwojowych regionu wyszczególniając działania służące ich realizacji oraz wskazując źródła i zakres finansowania poszczególnych przedsięwzięć, będąc bezpośrednim łącznikiem między wymiarem strategicznym i operacyjnym realizacji polityki rozwoju.

    Elementami procesu wdrażania Strategii warunkującymi jej upowszechnienie wśród społeczeństwa i szeroki odbiór są informacja i promocja. Zakłada się, że działania w tym zakresie będą realizowane zarówno przez jednostki objęte systemem instytucjonalnym, jak i partnerów społeczno-gospodarczych, w szczególności organizacje i instytucje zaangażowane w procesy wsparcia innowacji i działalności badawczo-rozwojowej. Pozwoli to na dotarcie do maksymalnie licznego grona interesariuszy, co jest niezbędne dla ich zaangażowania w proces realizacji Strategii.

    Zakłada się, że podejmowane w tym obszarze inicjatywy będą zarówno wiązać się bezpośrednio z promocją samej Strategii, jak i stanowić element towarzyszący działań na rzecz realizacji jej poszczególnych celów operacyjnych, zwłaszcza dotyczących kształtowania postaw proinnowacyjnych, kreatywnych i przedsiębiorczych wśród społeczeństwa.

Katalog działań upowszechniających jest otwarty i obejmuje m.in. takie inicjatywy jak:

  • kampanie informacyjno-promocyjne z wykorzystaniem różnego rodzaju mediów i nowoczesnych kanałów komunikacji, w tym mediów społecznościowych;

  • strony/portale internetowe, w szczególności przekazujące informacje na temat Strategii, najlepszych praktyk oraz wspierające proces przedsiębiorczego odkrywania;

  • organizowanie konkursów promujących postawy kreatywne i innowacyjne oraz dobre praktyki w obszarze działalności badawczo-rozwojowo-innowacyjnej;

  • wizyty studyjne w ośrodkach wspierających transfer technologii i rozwój innowacji, działających w kraju i za granicą;

  • organizacja różnorodnych imprez, w tym przykładowo dni otwartych, konferencji, seminariów, targów innowacji oraz prezentacji najlepszych praktyk związanych z realizacją RIS3 WZ.

    Przedsięwzięcia z zakresu informacji i promocji Strategii powinny obejmować całe województwo lub możliwie jego największy obszar oraz opierać się na mierzalnych celach w zakresie wpływu na rozwój innowacyjności, poprawę rozpoznawalności województwa i kształtowanie jego pozytywnego wizerunku, jako regionu innowacyjnego, a także wzrost świadomości społecznej w zakresie znaczenia innowacji.

    Społeczeństwo poprzez swoje wybory konsumenckie wpływa nie tylko na wielkość podaży i popytu na nowatorskie rozwiązania, ale przyczynia się także do kształtowania kierunków rozwoju innowacji. Adresatami działań informacyjno-promocyjnych powinni być w pierwszej kolejności przedsiębiorcy, kadra naukowa regionu oraz ich otoczenie, niemniej podejmowane inicjatywy powinny być ukierunkowane na dotarcie do jak największej liczby i rodzajów potencjalnych interesariuszy, zakładając w miarę możliwości ich bezpośrednie zaangażowanie jako beneficjentów tych działań.

    Informacja i promocja będą realizowane przez cały okres wdrażania Strategii, natomiast największe ich nasilenie zaplanowano na pierwsze lata po jej przyjęciu przez Zarząd Województwa Zachodniopomorskiego. Należy przy tym zadbać o okresowy przegląd efektywności podejmowanych w tym obszarze działań tak, aby maksymalnie zwiększyć oddziaływanie Strategii i jej rezultatów na rozwój społeczno-gospodarczy regionu.