Wprowadzenie

Kryzys był dzwonkiem alarmowym, dzięki któremu zorientowaliśmy się, że jeśli niczego nie zmienimy, skażemy się na stopniową utratę znaczenia i spadniemy do drugiej ligi nowego światowego porządku. Dla Europy nadszedł moment prawdy i czas na działania stanowcze i ambitne.

José Manuel BARROSO

Okres programowania 2014-2020 oraz priorytety wyznaczone przez Komisję Europejską stawiają przed regionami nowe wymagania związane z rozwojem inteligentnych specjalizacji. W programach operacyjnych nowej perspektywy finansowej preferowane jest bowiem podejście charakteryzujące się wysokim potencjałem w zakresie komercjalizacji wiedzy oraz wpisujące się w strategie inteligentnej specjalizacji.

Strategia Europa 2020 obejmuje trzy wzajemnie ze sobą powiązane priorytety:

  • rozwój inteligentny: rozwój gospodarki opartej na wiedzy i innowacji;

  • rozwój zrównoważony: wspieranie gospodarki efektywniej korzystającej z zasobów, bardziej przyjaznej

    środowisku i bardziej konkurencyjnej;

  • rozwój sprzyjający włączeniu społecznemu: wspieranie gospodarki o wysokim poziomie zatrudnienia,

    zapewniającej spójność społeczną i terytorialną.

    W powyższym dokumencie, a przede wszystkim we wchodzącej w jego skład inicjatywie Unia Innowacji, inteligentne specjalizacje zostały przedstawione jako kluczowy element nowej polityki rozwoju innowacyjności, będący odpowiedzią na obecne, poważne wyzwania gospodarcze przed którymi stoi Europa.

    Temat specjalizacji został rozwinięty w Przewodniku Strategii Badań i Innowacji na rzecz inteligentnej specjalizacji (RIS3), który przedstawia definicję RIS3 w następujący sposób:

Narodowe/regionalne strategie badań i innowacji na rzecz inteligentnej specjalizacji (RIS3) to zintegrowane, lokalnie definiowane programy transformacji gospodarczej, które spełniają pięć ważnych kryteriów, a mianowicie:

  • pozwalają skoncentrować wsparcie w zakresie prowadzonej polityki i inwestycji na kluczowych krajowych/regionalnych priorytetach, wyzwaniach i potrzebach w zakresie rozwoju opartego na wiedzy;

  • wykorzystują mocne strony i przewagi konkurencyjne danego kraju/regionu oraz jego potencjał do osiągania doskonałości;

  • sprzyjają innowacjom technologicznym i praktycznym, stymulują inwestycje sektora prywatnego;

  • prowadzą do pełnego zaangażowania interesariuszy, zachęcają do innowacyjności i

    eksperymentowania;

  • są oparte na obiektywnych danych i dowodach (ang. evidence-based) i zawierają solidne systemy monitorowania i oceny.

Źródło: na podstawie Przewodnik Strategii Badań i Innowacji na rzecz inteligentnej specjalizacji (RIS 3), UE Regional Policy, 2012.

Przedmiotowy Przewodnik wskazuje na potrzebę stworzenia dokumentu:

  • opartego na analizie SWOT w celu skoncentrowania zasobów na ograniczonym zbiorze priorytetów w

    zakresie badań i innowacji;

  • określającego środki stymulowania prywatnych inwestycji w badania, technologię i rozwój;

  • obejmującego system monitorowania i weryfikacji;

  • umożliwiającego wykorzystanie unijnych funduszy strukturalnych w sposób bardziej efektywny i

    zwiększenie synergii między różnymi politykami unijnymi, krajowymi i regionalnymi, a także inwestycjami publicznymi i prywatnymi.

    Regionalna Strategia Rozwoju Inteligentnych Specjalizacji Województwa Zachodniopomorskiego 2020+

    przedstawia założenia i sposób realizacji zachodniopomorskiej polityki innowacyjnej. Jest również jednym z dokumentów wypełniających warunek wstępny dla Celu Tematycznego 1 Europejskiego Funduszu Rozwoju

Regionalnego w okresie 2014-2020, przygotowanym w związku z wymaganiami art. 19 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 320).

Warunkowość ex-ante zobowiązuje kraje członkowskie do przygotowania strategii inteligentnych specjalizacji zgodnie z Krajowym Programem Reform, której celem ma być podniesienie prywatnych wydatków na badania i rozwój, zgodnie z krajowym i regionalnym systemem innowacji. Zgodnie z tą zasadą każdy region wybiera określoną liczbę priorytetów z uwzględnieniem swoich mocnych stron. Strategia inteligentnej specjalizacji identyfikuje obszary, w których państwo lub dany region może uzyskać przewagę konkurencyjną, czyli te dziedziny, w których istnieje masa krytyczna przedsiębiorstw, koncentracja zatrudnienia i wartości dodanej brutto, przy jednoczesnym istnieniu potencjału naukowego. Na nich należy koncentrować działania polityki innowacyjnej.

Regionalna Strategia Rozwoju Inteligentnych Specjalizacji Województwa Zachodniopomorskiego 2020+ zastępuje dotychczas obowiązującą Regionalną Strategię Innowacji Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2011-2020 przyjętą przez Zarząd Województwa Uchwałą nr 409/11 z dnia 22 marca 2011 r., jednocześnie zachowując jej istotne i aktualne elementy.

Regionalna Strategia Rozwoju Inteligentnych Specjalizacji Województwa Zachodniopomorskiego 2020+

uwzględnia zapisy obowiązujących dokumentów strategicznych zarówno na poziomie europejskim, jak i krajowym, w tym w szczególności:

  • dokumentów unijnych, na czele ze strategią Europa 2020 i towarzyszącymi jej inicjatywami flagowymi (np. Unia Innowacji), a także wytycznymi opracowania strategii na rzecz inteligentnych specjalizacji;

  • dokumentów krajowych, przede wszystkim długo- i średniookresowej Strategii Rozwoju Kraju, Strategii Innowacyjności i Efektywności Gospodarki, Programu Rozwoju Przedsiębiorstw i Krajowej Inteligentnej Specjalizacji, jak również Strategii Rozwoju Polski Zachodniej do roku 2020 oraz projektu Strategii na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju.

  • dokumentów regionalnych, w tym aktualizowanej Strategii Rozwoju Województwa Zachodniopomorskiego do roku 2020, Planu Zagospodarowania Przestrzennego Województwa oraz innych programów, polityk rozwoju i programów strategicznych Województwa.

    Projekt Regionalnej Strategii Rozwoju Inteligentnych Specjalizacji Województwa Zachodniopomorskiego 2020+ został poddany konsultacjom społecznym, których celem było m.in. pozyskanie uwag i opinii od szerokiego grona partnerów społeczno-gospodarczych w zakresie zgodności działań podejmowanych przez Województwo Zachodniopomorskie w obszarze rozwoju innowacji z potrzebami regionalnej gospodarki.

    Projekt Regionalnej Strategii Rozwoju Inteligentnych Specjalizacji Województwa Zachodniopomorskiego 2020+ w opinii organów do tego powołanych nie wymagał przeprowadzenia strategicznej oceny oddziaływania na środowisko.