Jednym z celów strategii rozwoju inteligentnych specjalizacji jest uzyskanie jak największego efektu synergii instrumentów i inwestycji w dziedzinie badań, rozwoju i innowacji. Służyć temu powinny polityczne narzędzia wsparcia innowacyjnego rozwoju regionu, którymi dysponują samorządy województw.

Unia Innowacji, będąca jednym z przewodnich projektów strategii Europa 2020, zakłada ukierunkowanie działań sektora publicznego na stymulowanie sektora prywatnego oraz usuwanie przeszkód, które uniemożliwiają wprowadzanie innowacyjnych pomysłów na rynek.7

Mając na względzie powyższe kierunki województwo zachodniopomorskie określiło zasady wieloletniej polityki w obszarze innowacyjności, biorąc pod uwagę, że powinna ona wspierać współpracę pomiędzy sferą badań i rozwoju oraz sektorem gospodarki, tworząc warunki sprzyjające wdrażaniu innowacji.

Zasady te obejmują następujące postulaty:

  • Kształtowanie wśród społeczeństwa postaw otwartości na innowacje jako niezbędnego elementu rozwoju nowoczesnej gospodarki. Gotowość konsumentów do przyjmowania nowatorskich rozwiązań na rynku napędza w naturalny sposób nowe procesy innowacyjne wdrażane do praktyki biznesowej. Służyć temu powinny inicjatywy upowszechniające zastosowanie innowacji w różnych dziedzinach życia, odnoszące się do istotnych zagadnień społecznych, gospodarczych czy środowiskowych. Ich realizacja pozwoli na zmianę tradycyjnych zachowań wobec tego, co nieznane oraz likwidację związanych z tym obaw i stereotypów, kształtując jednocześnie postawy proinnowacyjne, cechujące się zaufaniem do nowych rozwiązań.

  • Zapewnienie elastyczności systemu edukacji i kształcenia, który powinien mieć zdolność do dostosowywania swojej oferty do zapotrzebowania ze strony rynku i reagowania adekwatnie do sytuacji społeczno-gospodarczej regionu. Należy w szczególności zadbać o dostępność kadr posiadających umiejętności i kwalifikacje, niezbędne dla prowadzenia działalności badawczo-rozwojowo-innowacyjnej. Służyć temu powinny programy na rzecz podniesienia jakości edukacji na wszystkich poziomach nauczania, zapewniające możliwość rozwoju kompetencji nie tylko zawodowych, ale także umiejętności takich jak kreatywność, innowacyjność, skuteczna komunikacja czy praca zespołowa.

  • Kształtowanie postaw proinnowacyjnych wśród przedsiębiorców. Zachęcanie małych i średnich firm, w szczególności przedsiębiorstw typu start-up, do podejmowania zdecydowanych, choć rozważnych kroków ku wdrożeniu innowacji, zwłaszcza wypracowywanych we współpracy z sektorem nauki pozwoli na zwiększenie zarówno liczby, jak i jakości nowych pomysłów. W tym kontekście należy wspierać inicjatywy promujące otwarte postawy wobec tego, co nowe i nieznane (kreatywność, ryzyko) oraz nowe formy współpracy z otoczeniem (powiązania kooperacyjne, otwarta innowacja), uwzględniające jednocześnie konieczność dostosowania innowacyjnych rozwiązań do zapotrzebowania rynkowego.

  • Zwiększenie szans na implementację innowacyjnych pomysłów na rynku poprzez podejmowanie działań na rzecz obniżenia poziomu ryzyka wdrażania innowacji. Przedsiębiorczość w oparciu o innowacje jest postrzegana jako bardziej ryzykowna, zwłaszcza w przypadku mikro- i małych przedsiębiorstw. Mając na względzie, że co najmniej część tego typu przedsięwzięć odnosi sukces, działalność innowacyjna może w dłuższej perspektywie czasu generować w gospodarce coraz większe dochody. Z tego względu należy wspierać nie tylko tworzenie nowych przedsiębiorstw, ale także zapewniać przejrzystość i sprawność procesów upadłościowych oraz ułatwiać ponowne zakładanie działalności gospodarczej. Należy przy tym promować inicjatywy przyczyniające się do zwiększenia przeżywalności firm, zwłaszcza prowadzących działalność badawczo-rozwojowo-innowacyjną.

  • Zapewnienie transparentności i stabilności prawa w obszarze prowadzenia działalności gospodarczej oraz zagwarantowanie równego traktowania firm na rynku poprzez wdrażanie mechanizmów eliminujących nieuczciwe praktyki biznesowe. Przejrzyste przepisy prawne, przewidywalność działań administracji publicznej oraz zdrowa konkurencja są filarami stabilnego wzrostu gospodarczego. Spełnienie tych warunków pozwoli firmom podejmować ryzykowne działania innowacyjne, które często wymagają wieloletniego planowania.

    7 Unia innowacji – przekształcanie innowacyjnych pomysłów w miejsca pracy, rozwój ekologiczny i społeczny, 2010, www.pi.gov.pl

  • Działalność badawczo-rozwojowa prowadzona zarówno przez jednostki naukowe, jak i przedsiębiorstwa powinna być oparta na przewidywalnych założeniach oraz stabilnych regułach i przepisach prawnych. Pozwoli to zaangażowanym w nią podmiotom na strategiczne planowanie działań w układzie średnio- i długookresowym. W tym celu należy także prowadzić procesy foresightowe, które umożliwiają przygotowanie planów uwzględniających różnorodne aktywności badawcze i innowacyjne.

  • Zapewnienie efektywności wydatkowania środków na działalność badawczo-rozwojową. Udzielane w tym obszarze wsparcie powinno być odpowiednio wysokie, aby osiągnąć masę krytyczną, z drugiej strony zaś skupione wokół określonych procesów badawczych tak, aby zapewnić efekt synergii. Mając na względzie konieczność nadążania gospodarki za trendami światowymi, w których coraz większą rolę odgrywa zdolność do generowania i absorpcji innowacji, należy w pierwszej kolejności wspierać prace badawczo-rozwojowe, których celem jest wprowadzenie nowatorskich pomysłów na rynek.

  • Stworzenie warunków dla sprawnego i efektywnego przebiegu procesów komercjalizacji wiedzy. Zwiększenie liczby i jakości wdrożeń innowacyjnych pomysłów, zwłaszcza opracowywanych na bazie prac badawczo-rozwojowych jest możliwe tylko przy zapewnieniu odpowiednich kompetencji zaangażowanych w te procesy instytucji oraz transparentności przepisów ochrony własności intelektualnej. Należy w szczególności zadbać o szeroki dostęp do informacji, specjalistycznych usług, przepisów, dokumentów i interpretacji prawnych w obszarze komercjalizacji wiedzy i praw własności intelektualnej dla wszystkich zainteresowanych podmiotów i uczestników tych procesów, uwzględniając potrzeby rozwoju społeczeństwa informacyjnego oraz wykorzystania różnorodnych form współpracy i komunikacji. Należy w szczególności promować inicjatywy upowszechniające wiedzę i dobre praktyki z zakresu komercjalizacji, wskazujące na korzyści wynikające z uzyskania praw własności intelektualnej.

  • Stymulowanie współpracy pomiędzy sektorem nauki i gospodarki poprzez regulacje prawne i instrumenty podatkowe zachęcające uczestników tego procesu do większej aktywności, zwłaszcza w zakresie prowadzenia przez przedsiębiorstwa inwestycji w obszarze badań i rozwoju. Należy w szczególności monitorować skuteczność rozwiązań przyjętych w Ustawie o niektórych formach wspierania działalności innowacyjnej, analizując ich wpływ na wielkość nakładów sektora prywatnego na badania i rozwój oraz poprawę efektywności gospodarowania środkami publicznymi przeznaczonymi na ten cel, a w razie konieczności dostosowywać przepisy do pojawiających się w tym obszarze wyzwań.

  • Wsparcie dla zastosowania innowacji w różnych dziedzinach życia i gospodarki poprzez zapewnienie jak najszerszego dostępu do najnowszych rozwiązań. Dotyczy to w szczególności technologii informacyjno- komunikacyjnych, np. stosowanych w obsłudze klienta lub obywatela. Szybkość absorpcji innowacji zależy od zaangażowania w ten proces innowatorów i naśladowców, chętnie eksperymentujących z nowymi produktami i usługami. Zapewnienie szerokiego dostępu do najnowszych i najbardziej innowacyjnych rozwiązań skraca czas potrzebny do wprowadzenia nowych pomysłów na rynek, zmniejszając tym samym związane z tym ryzyko. Postulat ten może być realizowany m.in. poprzez przetargi publiczne i kluczowe inwestycje w regionie.

  • Rozwój oferty instytucji wspierających wdrażanie innowacji i transfer technologii oraz zapewnienie łatwego dostępu do ich usług. Instytucje otoczenia biznesu odgrywają ważną rolę w budowaniu zdolności firm w obszarze tworzenia i absorpcji innowacji oraz rozwoju współpracy między przedsiębiorstwami i jednostkami badawczo-rozwojowymi. Szczególne znaczenie dla tego procesu ma współpraca sieciowa. Przykładem są klastry, powstające jako inicjatywy oddolne w wyniku zapotrzebowania ich członków na realizację wspólnych przedsięwzięć rozwojowych. Przyczyniają się one do podniesienia pozycji konkurencyjnej przedsiębiorstw oraz stanowią pole wymiany wiedzy i doświadczeń w obszarach transferu technologii oraz rozwoju procesów uczenia się pozwalających na tworzenie własnego know-how i wprowadzania na rynek nowych pomysłów. W celu wzmocnienia pozytywnego wpływu klastrów i podobnych inicjatyw na rozwój regionu należy podejmować działania na rzecz ich zaangażowania we współpracę międzynarodową w obszarze B+R+I, prowadzącą do ich włączenia w międzynarodowe i globalne łańcuchy wartości.

  • Zapewnienie dostępu do instrumentów finansowych wspierających działania innowacyjne w różnych fazach rozwoju, w tym najnowszych znanych na świecie rozwiązań w tym zakresie. Możliwość uzyskania środków na realizację projektów innowacyjnych, postrzeganych przez komercyjne instytucje finansowe jako obarczone większym ryzykiem jest jednym z kluczowych aspektów tworzenia warunków dla budowy rynku przyjaznego innowacjom. W dłuższej perspektywie czasu pozwoli to na wykreowanie

zrównoważonych instrumentów finansowych wspierających stabilny wzrost gospodarki innowacyjnej

oraz tworzenie wartości dodanej w przedsiębiorstwach wprowadzających nowe pomysły na rynek.

  • Rozwój współpracy międzynarodowej i internacjonalizacji przedsiębiorstw w celu wzmocnienia pozycji konkurencyjnej regionu oraz zwiększenia jego znaczenia w międzynarodowych i globalnych łańcuchach wartości. Podejmowane przez województwo działania na rzecz rozwoju regionalnych oraz inteligentnych specjalizacji powinny brać pod uwagę nie tyko ich znaczenie dla gospodarki regionu lub kraju, ale także ich potencjał rozwojowy wpływający na możliwość zaistnienia w międzynarodowych i globalnych łańcuchach wartości. W celu ukierunkowania tego rozwoju na obszary charakteryzujące się najwyższą wartością dodaną należy wspierać współpracę międzyregionalną i międzynarodową podejmowaną przez poszczególnych uczestników procesu przedsiębiorczego odkrywania, a w szczególności jednostki badawczo-rozwojowe oraz przedsiębiorstwa, zwłaszcza należące do sektora MSP. Współpraca ta powinna prowadzić do włączania tych podmiotów w krajowe i międzynarodowe programy i projekty badawczo- rozwojowo-innowacyjne, a w konsekwencji do podniesienia poziomu wiedzy i kompetencji niezbędnych dla inicjowania efektywnych procesów transferu technologii oraz zapewnienia absorpcji innowacji w

    regionie.

  • Tworzenie warunków dla wzmocnienia współpracy pomiędzy sektorem publicznym i prywatnym w

    formule partnerstwa publiczno-prywatnego w obszarze badań i rozwoju oraz transferu technologii. W celu zwiększenia zaangażowania przedsiębiorstw w działalność B+R+I oraz zapewnienia możliwości korzystania przez nie z najlepszych, wypracowywanych w województwie lub dostępnych na rynku rozwiązań innowacyjnych należy promować ideę partnerstwa publiczno-prywatnego, jako koncepcji przyczyniającej się do rozwoju współpracy pomiędzy nauką i biznesem, przynoszącej obopólne korzyści uczestniczącym w niej podmiotom. Forma partnerstwa, zapewniając jego członkom możliwość współdecydowania, przy jednoczesnej ich współodpowiedzialności pozwoli na osiągniecie wysokiej efektywności podejmowanych działań oraz przyczyni się do wzrostu prywatnych nakładów w obszarze badań i rozwoju.